Ақпараттық-коммуникациялық және химиялық технология

Том 1 № 30 (2026) / 2026-03-30 / Көрілім саны: 125

ТЕХНОГЕНДІК ҚАЛДЫҚТАРДЫ ПОЛИМЕРЛІ КОМПОЗИТТЕРГЕ ТОЛТЫРҒЫШ РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНУ

Авторлар

Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті
https://orcid.org/0000-0002-6198-3018
Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті
https://orcid.org/0009-0007-4359-2690
Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті
https://orcid.org/0000-0002-9236-5909
Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе өңірлік университеті
https://orcid.org/0009-0001-3055-4464
Қ. Құлажанов атындағы ҚазТБУ
https://orcid.org/0000-0001-6743-8953

Кілтті сөздер

техногендік қалдықтар, толтырғыштар, әйнек, қызыл шлам, композит, қайта өңдеу

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.1.30-1392

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Орынбасар , Р.О., et al. «ТЕХНОГЕНДІК ҚАЛДЫҚТАРДЫ ПОЛИМЕРЛІ КОМПОЗИТТЕРГЕ ТОЛТЫРҒЫШ РЕТІНДЕ ПАЙДАЛАНУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 1, вип. 30, Березень 2026, doi:10.58805/kazutb.v.1.30-1392.

Аңдатпа

Өнеркәсіптік қалдықтар көлемінің ұлғаюы жағдайында оларды кәдеге жарату мәселесі өткір болып тұр. Перспективалы бағыттардың бірі-техногендік қалдықтарды полимерлі композициялық материалдар үшін толтырғыш ретінде пайдалану. Бұл шолу мақаласында полимерлі матрицаларға (термопластика, термореактивті шайырлар және т.б.) енгізу арқылы тасығыштың күлін, металлургиялық қождарды, құрылыс қоқыстарын, қызыл шламды, шыны тұнбаны және басқа да қалдықтарды қайта өңдеудің заманауи тәсілдері (2018-2025 жж.) қарастырылған. Мұндай толтырғыштардың композиттердің механикалық, физика-химиялық және термиялық қасиеттеріне әсері туралы мәліметтер келтірілген, сонымен бірге олардың салыстырмалы талдауы жасалды. Қалдықтардың практикалық қолданылуын көрсететін енгізілген технологиялар мен патенттерге ерекше назар аударылады (мысалы, ПВХ материалдарын құбырларға арналған күлмен толтыру). Мұндай қалдықтарды жоюдың экологиялық және экономикалық тиімділігі талданды: полигондарға жүктемені азайту, жетіспейтін минералды толтырғыштарды ауыстыру және өнімді арзандату. Классикалық жұмыстар туралы айтылды және қайталама шикізатқа негізделген "жасыл" композиттерге деген қызығушылықтың артуын растайтын соңғы жылдардағы өзекті зерттеулерге сілтемелер келтірілді. Алынған мәліметтер полимерлі композиттерде техногендік қалдықтарды қолдану ресурстарды үнемдеу және экологиялық қауіпсіздік жолындағы сұранысқа ие және негізделген қадам екенін көрсетеді.