Өңдеу және өңдеуші өнеркәсіптер

Том 2 № 31 (2026) / 2026-06-30 / Көрілім саны: 98

ҚҰРАМДАСТЫРЫЛҒАН СҮТТЕН ӨНДІРІЛГЕН СҮЗБЕ ӨНІМІНІҢ САПАСЫ МЕН ҚАУІПСІЗДІГІН БАҒАЛАУ

Авторлар

М. Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан университеті
https://orcid.org/0009-0006-6110-2731
М. Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан университеті
https://orcid.org/0000-0002-7406-0386
ИТМО Ұлттық зерттеу университеті
https://orcid.org/0000-0002-6571-5272
М. Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан университеті
https://orcid.org/0009-0002-0785-0596
М. Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан университеті
https://orcid.org/0009-0003-3799-9399

Кілтті сөздер

түйе сүті, сиыр сүті, сүзбе өнімі, қауіпсіздік, су ұстау қабілеті, құрылымдық және механикалық қасиеттер

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.2.31-1590

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Тұрлыбекова , Г.Е., et al. «ҚҰРАМДАСТЫРЫЛҒАН СҮТТЕН ӨНДІРІЛГЕН СҮЗБЕ ӨНІМІНІҢ САПАСЫ МЕН ҚАУІПСІЗДІГІН БАҒАЛАУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 2, вип. 31, Червень 2026, doi:10.58805/kazutb.v.2.31-1590.

Аңдатпа

Функционалды сүт өнімдерінің түрлерін кеңейту олардың санитарлық қауіпсіздігін, тағамдық құндылығын және технологиялық тұрақтылығын ғылыми тұрғыдан негіздеуді талап етеді. Түйе сүті биологиялық белсенділіктің жоғарылауымен және ақуыздардың, дәрумендердің және биологиялық белсенді компоненттердің көп мөлшерімен сипатталады. Дегенмен, оның технологиялық қасиеттері κ-казеин мөлшерінің төмендеуіне және казеин мицеллаларының құрылымдық ерекшеліктеріне байланысты тұрақты ірімшік өнімдерін өндіру мүмкіндігін шектейді. Сондықтан түйе мен сиыр сүтінің үйлесімі біріншісінің тағамдық пайдасын соңғысының құрылымдық қасиеттерімен біріктірудің тиімді тәсілі болып саналады.

Зерттеудің мақсаты түйе мен сиыр сүтінің қоспаларынан 100:0 (бақылау), 80:20, 60:40, 40:60 және 0:100 (бақылау) қатынасында өндірілген сүзбе өнімінің қауіпсіздік көрсеткіштерін, физика-химиялық және құрылымдық-механикалық сипаттамаларын кешенді бағалау болды. Барлық зерттеулер статистикалық деректерді өңдеуді қолдана отырып, үш реттен жүргізілді. Талдаулар аккредиттелген зертханада қолданыстағы техникалық ережелер мен стандарттарға сәйкес жүргізілді.

Сыналған барлық үлгілерде афлатоксин M1 және пестицид қалдықтары болмады. Уытты элементтердің концентрациясы рұқсат етілген шектен айтарлықтай төмен болды. E. coli, Staphylococcus aureus және Salmonella сияқты патогендік микрофлора анықталмады. CS-137 және Sr-90 радионуклидтерінің меншікті белсенділігі нормативтік шектеулерден 100 есе төмен болды, бұл шикізаттың экологиялық қауіпсіздігін растайды.

Ең оңтайлы параметрлер түйе мен сиыр сүтінің қатынасы 60:40 болатын үлгілер үшін белгіленді. Бұл нұсқа біркелкі және тығыз консистенциясымен, жоғары органолептикалық рейтингімен (4,6 балл), ақуыз мөлшері 16,0%, суды ұстау қабілеті 15%, су ұстау қабілеті 68,7% және 72 сағаттық сақтау кезінде тұрақты құрылымдық және механикалық қасиеттерімен сипатталды.

Нәтижелер сүзбе өндірісінде түйе мен сиыр сүтін біріктірудің санитарлық қауіпсіздігін, жоғары тағамдық құндылығын және технологиялық мүмкіндігін растайды, бұл әзірленген өнімді функционалды сүт өндірісіндегі перспективалы бағыт деп санауға мүмкіндік береді.