Меню
Том 2 № 31 (2026) / 2026-06-30 / Көрілім саны: 108
Авторлар
Кілтті сөздер
DOI сілтемесі:
Қалай дәйексөз келтіруге болады
Мақалада цифрлық қызметтердің өсуі және киберқауіптердің көбеюі жағдайында дербес деректердің тұтастығын, құпиялылығын және тексерілуін қамтамасыз ету мәселесі қарастырылады.Зерттеудіңөзектілігімемлекеттік және корпоративтік ақпараттық жүйелерге, әсіресе биометриялық деректерді өңдеу кезінде сенімділікті арттыру қажеттілігімен байланысты. Mақсаты – тізбектегі/тізбектен тыс гибридті модель негізінде жеке деректерді қауіпсіз сақтау және өңдеу үшін блокчейн платформасының архитектурасын әзірлеу және негіздеу.Зерттеуәдістемесідеректерді қорғау талаптарын жүйелі талдауды, ақпараттық жүйенің архитектурасын жобалауды, криптографиялық әдістерді (SHA-256, AES-256) қолдануды және енгізілген прототипті эксперименттік тексеруді қамтиды.Ұсынылғанархитектуражеке деректерді ішкі қауіпсіз жадта (тізбектен тыс) сақтауды көздейді, ал блокчейн журналында (тізбектегі) тек хэш мәндері мен қызмет метадеректері жазылады, операциялардың өзгермейтіндігі мен қадағалануын қамтамасыз етеді.Жұмысшеңберінде қолжеткізу құқықтарынсаралауменпрототиптікжүйе, маңызды атрибуттарды (ЖСН және биометриялық құжат) бір реттік бекіту тетіктері, блоктың өзгермейтіндігін бақылау және деректерді алмастыру әрекеттерін анықтау тәртібі енгізілді.Эксперименттіктексеруплатформаның маңызды емес өрістерді реттеу мүмкіндігін сақтай отырып, файлдарда да, блок журналында да рұқсат етілмеген өзгерістерді анықтау мүмкіндігін растады.Нәтижелергибридті блокчейн архитектурасы өнімділік, ауқымдылық және жеке деректерді өңдеуге деген сенімнің жоғары деңгейі арасындағы тепе-теңдікті қамтамасыз ететінін және мемлекеттік және корпоративтік құрылымдардың ақпараттық жүйелерін жаңарту үшін пайдаланылуы мүмкін екенін көрсетеді.