Ақпараттық-коммуникациялық және химиялық технология

Том 1 № 30 (2026) / 2026-03-30 / Көрілім саны: 126

2-((2-ИЗОНИКОТИНОИЛГИДРАЗОНО)МЕТИЛ)БЕНЗОЙ ҚЫШҚЫЛЫНЫҢ β-ОЛИГОСАХАРИДПЕН ҚАПТАЛҒАН СУДА ЕРИТІН ТҮРІН АЛУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ

Авторлар

ҚР органикалық синтез және көмір химиясы институты
https://orcid.org/0000-0001-6123-3340
ҚР органикалық синтез және көмір химиясы институты
https://orcid.org/0000-0002-4240-6450
Қарағанды индустриалды университеті
https://orcid.org/0000-0002-4868-5278
Қарағанды индустриалды университеті
https://orcid.org/0000-0002-1809-8961
Қарағанды медициналық университеті
https://orcid.org/0009-0000-5712-7369
Микробиология және вирусология институты
https://orcid.org/0000-0001-9579-2298
ҚР органикалық синтез және көмір химиясы институты
https://orcid.org/0000-0003-1878-2787

Кілтті сөздер

изоникотин қышқылының гидразиді, β-циклодекстрин, комплекс түзiлу, гинказон, антивирустық қосылыстар, технологиялық схема

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.1.30-1455

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Меңдібаева, Ә.Ж., et al. «2-((2-ИЗОНИКОТИНОИЛГИДРАЗОНО)МЕТИЛ)БЕНЗОЙ ҚЫШҚЫЛЫНЫҢ β-ОЛИГОСАХАРИДПЕН ҚАПТАЛҒАН СУДА ЕРИТІН ТҮРІН АЛУ ТЕХНОЛОГИЯСЫН ӘЗІРЛЕУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 1, вип. 30, Березень 2026, doi:10.58805/kazutb.v.1.30-1455.

Аңдатпа

Бұл мақалада вирусқа қарсы белсенділік көрсететін жаңа субстанция - гинказонды алу синтезі және технологиялық схеманы әзірлеу бойынша ғылыми зерттеулердің нәтижелері ұсынылған. Гинказазон заты белгілі туберкулезге қарсы изониазид (ИНҚГ) препаратын 2-формилбензой қышқылымен реакцияда химиялық модификациялау арқылы алынды. Субстраттың құрылымы және оның клатрат кешені ИҚ- (KBr), 1H және 13C ЯМР спектроскопиясы (DMSO-d6 және CDCl3) сияқты заманауи физика-химиялық әдістерді қолдану арқылы анықталды. Гинказонның суда еритін инклюзивті кешені сулы-спиртті ортада крахмал β-олигосахаридін (тағамдық компонент E-459) пайдаланып 2-((2-изоникотиноилгидразоно)метил)бензой қышқылын қаптау арқылы алынды. Субстраттың клатрат қосылу кешендерінің түзілу механизмін молекулалық модельдеу жүргізілді. Қосылыс үлгісінің вирусқа қарсы белсенділігі тауық эмбрионына 0,003-0,4 мг (0,06-8 мг/кг) дозаларына сәйкес келетін 0,0016%-дан 0,2%-ға дейінгі концентрациядағы химиялық-терапиялық индексті анықтау үшін зерттелді. Жаңа қосылыстың вирусқа қарсы белсенділігі Тамифлю мен римантадинге қарағанда екі есе жоғары. Жаңа қосылыс және оның суда еритін кешені жоғары химиялық-терапиялық индексімен сипатталады, бұл оны әрі қарай фармакологиялық зерттеулер үшін маңызды болып табылады.