Өңдеу және өңдеуші өнеркәсіптер

Том 1 № 30 (2026) / 2026-03-30 / Көрілім саны: 147

ТАУ-КЕН БАЙЫТУ КОМБИНАТТАРЫНЫҢ КОНВЕЙЕРЛІК ЖЕЛІЛЕРІНДЕГІ ҰСАҚТАЛМАЙТЫН ҚОСЫНДЫЛАРДЫ АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ЖОЮ ЖҮЙЕСІ

Авторлар

Қ.Құлажанов атындағы ҚазТБУ
https://orcid.org/0000-0001-5202-3501
Қ.Құлажанов атындағы ҚазТБУ
https://orcid.org/0000-0001-8069-0037
Қ.Құлажанов атындағы ҚазТБУ
https://orcid.org/0000-0001-9143-4581
«AG Tech» ЖШС
https://orcid.org/0009-0003-3613-0130
«AG Tech» ЖШС
https://orcid.org/0009-0009-2520-7781
Қ.Құлажанов атындағы ҚазТБУ
https://orcid.org/0009-0001-1288-4136
«AG Tech» ЖШС
https://orcid.org/0009-0004-9133-6593
«AG Tech» ЖШС
https://orcid.org/0009-0004-8436-5943
«AG Tech» ЖШС
https://orcid.org/0009-0009-6261-7093
Қ.Құлажанов атындағы ҚазТБУ
https://orcid.org/0000-0001-8172-4956

Кілтті сөздер

конвейер желілері, сынбайтын қосындылар, кен дайындау, интеллектуалды жүйе, автоматты жою, машиналық көру

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.1.30-1404

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Акишев K.М., et al. «ТАУ-КЕН БАЙЫТУ КОМБИНАТТАРЫНЫҢ КОНВЕЙЕРЛІК ЖЕЛІЛЕРІНДЕГІ ҰСАҚТАЛМАЙТЫН ҚОСЫНДЫЛАРДЫ АНЫҚТАУ ЖӘНЕ ЖОЮ ЖҮЙЕСІ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 1, вип. 30, Березень 2026, doi:10.58805/kazutb.v.1.30-1404.

Аңдатпа

Зерттеудің өзектілігі, ең алдымен, Технологиялық жабдыққа мызғымас қосылыстардың түсуіне байланысты тау-кен байыту комбинаттарының конвейерлік желілерінің жоғары авариялылығымен және айтарлықтай пайдалану шығындарымен байланысты. Жұмыстың мақсаты-ұсақтау-көлік кешенінің (ДТК) сенімділігі мен тиімділігін арттыру үшін ұсақталмайтын қосындыларды анықтаудың және автоматты түрде жоюдың интеллектуалды жүйесін әзірлеу және енгізу .

Жұмыста операциялық деректерді талдау әдістері, машиналық көру алгоритмдері, сигналдарды интеллектуалды өңдеу, жүйелік және техникалық-экономикалық талдау әдістері қолданылады.

"Анықтау – болжау – басқару" тұйық контурын іске асыратын нақты уақыт режимінде детекциялау, сынбайтын қосындыларды жіктеу алгоритмі әзірленді, қосындыларды жоюдың атқарушы тетіктерімен интеграциялау негізделген.

Зерттеудің ғылыми жаңалығы конвейерлік желіні тоқтатпай, кенді емес сипаттағы объектілерді жою процесін алдын ала автоматты басқаруды, Нұрқазған кен орнының есебі негізінде енгізу әсерін сандық бағалауды әзірлеу болып табылады. Жоспардан тыс тоқтап қалуды жылына 420 — дан 180 сағатқа дейін, авариялық тоқтап қалуды — жылына 38 — ден 15 есеге дейін, ұсатқыштардың зақымдануын-жылына 12-ден 4 жағдайға дейін, пайдалану шығындарын-100% - дан 65% - ға дейін қысқарту мүмкіндігі белгіленген.

Жұмыстың практикалық маңыздылығы базалық технологиялық схеманы өзгертпестен Қазақстан Республикасының ТБК-де әзірленген жүйені масштабтау мүмкіндігінде жатыр.

Әрі қарайғы зерттеулер алгоритмдерді адаптивті оқытуға, жүйені магниттік емес қосындыларға кеңейтуге бағытталған.