Экономика, бизнес және қызмет көрсету

Том 1 № 30 (2026) / 2026-03-30 / Көрілім саны: 183

ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҮЙ ШАРУАШЫЛЫҒЫ СЕКТОРЫНЫҢ САЛЫҚ РЕТТЕУІ: РЕСУРСТЫҚ БАЗА МЕН САЛЫҚ ЖҮКТЕМЕСІН АНАЛИТИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ

Авторлар

М.Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті
https://orcid.org/0000-0001-8421-226X
М.Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті
https://orcid.org/0000-0002-2514-6351
Орталық Азия инновациялық университеті
https://orcid.org/0009-0002-1457-3777
Орталық Азия инновациялық университеті
https://orcid.org/0000-0001-8529-8659
М.Әуезов ат. Оңтүстік Қазақстан зерттеу университеті
https://orcid.org/0000-0001-7182-4670

Кілтті сөздер

салықтық реттеу, үй шаруашылықтарының табысы, салық жүктемесі, тікелей салықтар, жанама салықтар, салық резиденттері

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.1.30-1386

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Мауленбердиева , Г.А., et al. «ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ҮЙ ШАРУАШЫЛЫҒЫ СЕКТОРЫНЫҢ САЛЫҚ РЕТТЕУІ: РЕСУРСТЫҚ БАЗА МЕН САЛЫҚ ЖҮКТЕМЕСІН АНАЛИТИКАЛЫҚ БАҒАЛАУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 1, вип. 30, Березень 2026, doi:10.58805/kazutb.v.1.30-1386.

Аңдатпа

Мақалада қазіргі салық жүйесін, өңірлік ресурстық базаны және халықтың табыс құрылымын ескере отырып, Қазақстан Республикасындағы үй шаруашылығы саласын салықтық реттеуге жан-жақты талдау жасалған. 2019-2024 жылдардағы статистикалық деректер негізінде үй шаруашылықтарына салық жүктемесін қалыптастыратын тікелей және жанама салықтарды өңірлер мен салық төлеушілердің санаттары бөлінісінде бағалау орындалды. Салықтарды төлем көздері - кірістер мен тұтыну бойынша бөлуге негізделген абсолютті және салыстырмалы салық жүктемесін есептеуге авторлық тәсіл ұсынылды. Зерттеу нәтижелері салық жүктемесіндегі айтарлықтай аймақтық айырмашылықтарды көрсетеді және үй шаруашылығы секторын реттеудің мониторингі мен әдіснамалық базасын жетілдіру қажеттілігін көрсетеді. Зерттеу халыққа салынатын салық жүктемесінің деңгейі бойынша аймақтар арасындағы айтарлықтай айырмашылықтарды анықтады. Үй шаруашылықтарының шығындарында жанама салықтар жоғары үлесті алатыны анықталды, бұл аймақаралық теңгерімсіздіктерді күшейтеді. Тұтынушы құрылымы туралы мәліметтердің жеткіліксіз егжей-тегжейлері салық ауыртпалығын дәл модельдеу мүмкіндіктерін шектейді. Нәтижесінде салық жүктемесінің есептік көрсеткіштері шартты және қабылданған болжамдарға тәуелді болады. Бұл статистикалық ақпаратты жинау жүйесін бағалау және жақсарту әдістемесін одан әрі жетілдіру қажеттілігін көрсетеді.