Өңдеу және өңдеуші өнеркәсіптер

Том 2 № 31 (2026) / 2026-06-30 / Көрілім саны: 115

ТАЗА ИНУЛИНДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ БЕЛСЕНДІ ҚОСПАНЫҢ ҚҰРАМЫН ӘЗІРЛЕУ

Авторлар

Қазақ қайта өңдеу және тағам өнеркәсібі ғылыми-зерттеу институты
https://orcid.org/0000-0002-5028-465X
Қазақ қайта өңдеу және тағам өнеркәсібі ғылыми-зерттеу институты
https://orcid.org/0000-0003-2415-8112
Қазақ қайта өңдеу және тағам өнеркәсібі ғылыми-зерттеу институты
https://orcid.org/0009-0005-7068-6559

Кілтті сөздер

инулин, топинамбур түйнектері, биологиялық белсенді қоспа, мия тамыры, өнген сұлы, өнген арпа

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.2.31-1383

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Жумалиева, Г.Е., et al. «ТАЗА ИНУЛИНДІ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ БИОЛОГИЯЛЫҚ БЕЛСЕНДІ ҚОСПАНЫҢ ҚҰРАМЫН ӘЗІРЛЕУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 2, вип. 31, Червень 2026, doi:10.58805/kazutb.v.2.31-1383.

Аңдатпа

Мақалада эндокриндік және метаболикалық бұзылыстардың, соның ішінде қант диабетінің алдын алуға арналған инулин, өнген дәнді дақылдар (сұлы мен арпа) және мия тамыры негізіндегі биологиялық белсенді қоспаны (ББҚ) зерттеу нәтижелері ұсынылған. Өнім құрамындағы инулиннің мөлшерін және оның пребиотикалық белсенділігін арттыру мақсатында өсімдік шикізаты - топинамбур түйнектерін - тазартылған инулинге алмастырудың орындылығы негізделген. Топинамбур түйнектерінен таза инулиннің шығымы 56,5% екені тәжірибелік жолмен анықталды. Құрамындағы инулин мөлшері 43-53% аралығында болатын, компоненттердің әртүрлі арақатынасына ие ББҚ-ның төрт рецептуралық нұсқасы әзірленді.

Қолданыстағы ГОСТ талаптарына сәйкес органолептикалық, физика-химиялық және микробиологиялық көрсеткіштерге бағалау жүргізілді. Барлық үлгілердің сапа мен қауіпсіздік бойынша нормативтік талаптарға сәйкес келетіні анықталды. Құрамында 53% инулин бар үлгі ең жақсы органолептикалық және технологиялық қасиеттерге, жоғары су ұстау қабілетіне және оңтайлы сусымалдылыққа ие болды.

Зерттелген композициялар тағамдық талшықтарға, B тобы витаминдеріне, C және E витаминдеріне бай, сондай-ақ аминқышқылдық құрамы теңдестірілген. Алынған нәтижелер әзірленген биологиялық белсенді қоспалардың жоғары биологиялық және функционалдық құндылығын растайды. Әзірленген биологиялық белсенді қоспа ағзаның инулинге деген қажеттілігін қамтамасыз етеді, айқын пребиотикалық қасиеттерге ие, метаболикалық үдерістерді қолдайды және иммуномодуляциялық әсер көрсетеді.