Ақпараттық-коммуникациялық және химиялық технология

Том 4 № 29 (2025) / 2025-12-30 / Көрілім саны: 196

ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУ ЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ ДЕРЕКТЕР ТҰТАСТЫҒЫНЫҢ БҰЗЫЛУ СЦЕНАРИЙЛЕРІН МОДЕЛЬДЕУ

Авторлар

Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті
https://orcid.org/0009-0008-7325-8877
Universiti Putra Malaysia
https://orcid.org/0000-0002-8379-5704
Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті
https://orcid.org/0009-0005-2834-4635
Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті
https://orcid.org/0009-0008-3401-1812
Ш. Есенов атындағы Каспий технологиялар және инжиниринг университеті
https://orcid.org/0009-0008-6913-6906

Кілтті сөздер

интеллектуалды әлеуметтік жүйелер, имитациялық модельдеу, деректердің тұтастығы, когнитивтік шабуылдар, ақпараттық бұрмалау, агенттік модельдеу, машиналық оқыту, нейрожелілік алгоритмдер, графтық нейрондық желілер, автоэнкодерлер, LSTM, цифрлық сенім, мінез-құлық аномалиялары, ақпараттық ағындарды талдау, деректер қауіпсіздігін қамтамасыз ету

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.4.29-1285

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Жумабаева, Л.О., et al. «ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ КОММУНИКАЦИЯЛЫҚ ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУ ЖҮЙЕЛЕРІНДЕГІ ДЕРЕКТЕР ТҰТАСТЫҒЫНЫҢ БҰЗЫЛУ СЦЕНАРИЙЛЕРІН МОДЕЛЬДЕУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 4, вип. 29, Грудень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.4.29-1285.

Аңдатпа

Мақалада интеллектуалды әлеуметтік жүйелер (ИАЖ) интеграцияланған цифрлық экожүйелер ретінде қарастырылады, олар пайдаланушыларды, талдамалық сервистерді және жасанды интеллект алгоритмдерін біріктіріп, коммуникацияларды, беделдік процестерді және қоғамдық өзара іс-қимылды басқаруға мүмкіндік береді. Мұндай жүйелерге әлеуметтік желілер, цифрлық өзара әрекеттесу мемлекеттік платформалары («Электрондық үкімет», «Белсенді азамат»), краудсорсинг алаңдары және онлайн-білім беру экожүйелері жатады.ИАЖ-дың негізгі ерекшелігі – деректердің жоғары әлеуметтік маңыздылығы. Ақпараттық ағындардағы қателіктер, алмастырулар немесе әдейі жасалған манипуляциялар тек технологиялық емес, сонымен қатар әлеуметтік салдарға әкеледі — пайдаланушылар сенімінің төмендеуі, дезинформацияның таралуы, қоғамдық пікір мен электрондық дауыс беру нәтижелерінің бұрмалануы.

Сондықтан деректердің тұтастығын қамтамасыз ету цифрлық қоғамның негізгі міндеттерінің бірі болып табылады. Деректерді сыртқы әсерлерден қорғап қана қоймай, олардың қалыптасуының, сақталуының және өңделуінің дұрыстығын, сенімділігін және қайшылықсыздығын қамтамасыз ету қажет.