Өңдеу және өңдеуші өнеркәсіптер

Том 4 № 29 (2025) / 2025-12-30 / Көрілім саны: 181

ГЕРМАНИЯ ТӘЖІРИБЕСІН ЕСКЕРЕ ОТЫРЫП, АСТАНА ҚАЛАСЫНДА ОРГАНИКАЛЫҚ ҚАЛДЫҚТАРДЫ ҚАЙТА ӨҢДЕУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ДАМЫТУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ

Авторлар

Гумбольдт атындағы Берлин университеті
https://orcid.org/0000-0001-6115-911X
Берлин қолданбалы ғылымдар университеті
https://orcid.org/0000-0001-5219-2081
Қ. Құлажанов атындағы Қазақ технология және бизнес университеті
https://orcid.org/0000-0002-8552-5425

Кілтті сөздер

қалдықтарды басқару, мектептегі тамақтану, органикалық қалдықтар, биогаз, компост, экология, тұрақты даму.

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.4.29-1277

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Мұқанова, К., et al. «ГЕРМАНИЯ ТӘЖІРИБЕСІН ЕСКЕРЕ ОТЫРЫП, АСТАНА ҚАЛАСЫНДА ОРГАНИКАЛЫҚ ҚАЛДЫҚТАРДЫ ҚАЙТА ӨҢДЕУ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫН ДАМЫТУ ПЕРСПЕКТИВАЛАРЫ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 4, вип. 29, Грудень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.4.29-1277.

Аңдатпа

Мақалада Астана қаласының мектеп асханаларында өндіріс процесінде пайда болатын органикалық қалдықтардың көлемін болжау, сондай-ақ оларды биогаз бен компостқа қайта өңдеу әлеуетін бағалау мәселелері қарастырылады. Зерттеудің мақсаты қалдықтардың органикалық фракциясының жинақталу динамикасын талдау және оны 2025-2030 жылдар аралығында ұтымды пайдалану мүмкіндіктерін анықтау болып табылады. Болжамдық модель 2030 жылы органикалық қалдықтардың тұрақты өсу тенденциясын анықтайтын MATLAB құралдарын қолдана отырып жасалған. Қайта өңдеу жүйелерін жетілдіру қажеттілігін көрсететін білім алушылар санының артуы мен қалдықтар көлемі арасында тікелей байланыс орнатылды. Сонымен қатар, биогаз бен компост алу үшін қалдықтарды пайдалану әлеуетін бағалау жүргізілді. Салыстыру үшін Германияның тәжірибесі келтірілген, онда коммуналдық және білім беру секторларындағы ұқсас органикалық қалдықтарды қайта өңдеу бағдарламалары парниктік газдар шығарындыларының айтарлықтай төмендеуін және жаңартылатын энергия көздерінің үлесінің артуын көрсетті. Зерттеу нәтижелері Қазақстанда осындай тәсілдерді енгізу мектеп инфрақұрылымының экологиялық тұрақтылығын айтарлықтай арттыра алатынын көрсетеді. Математикалық модельдеуді қолдану қалдықтарды басқарудың экологиялық таза технологияларын болжау мен жоспарлауда цифрлық құралдардың тиімділігін растады.