Ақпараттық-коммуникациялық және химиялық технология

Том 4 № 29 (2025) / 2025-12-30 / Көрілім саны: 187

ШАХТА СУЛАРЫН ТАЗАРТУ КЕЗІНДЕ ӘК СҮТІНІҢ РЕАКЦИЯЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН АНЫҚТАУДЫҢ ОҢТАЙЛЫ ӘДІСІН НЕГІЗДЕУ

Авторлар

Д.Серікбаев ат.Шығыс Қазақстан техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0001-6312-5343
Д.Серікбаев ат.Шығыс Қазақстан техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0002-7991-9129
Проектно-экологическое бюро
https://orcid.org/0000-0002-7272-2526
Tорайғыров университеті
https://orcid.org/0000-0002-6209-5215
Д.Серікбаев ат.Шығыс Қазақстан техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0001-6469-0440
Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej
https://orcid.org/0000-0003-4721-8704

Кілтті сөздер

әк сүті, реакциялық қабілеті, титриметриялық талдау, сапа бақылауы, қоспалар, кальций гидроксиді, шахталық суларды тазарту, ауыр металдар, реагент тиімділігі.

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.4.29-1219

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Даумова, Г., et al. «ШАХТА СУЛАРЫН ТАЗАРТУ КЕЗІНДЕ ӘК СҮТІНІҢ РЕАКЦИЯЛЫҚ ҚАБІЛЕТІН АНЫҚТАУДЫҢ ОҢТАЙЛЫ ӘДІСІН НЕГІЗДЕУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 4, вип. 29, Грудень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.4.29-1219.

Аңдатпа

Бұл мақалада шахталық суларды ауыр металл иондарынан тазарту үшін негізгі реагент ретінде қолданылатын әк сүтінің реакциялық қабілетін анықтау дәлдігі мәселелері қарастырылады. Үлгіні алдын ала өңдеу (ұнтақтау, қайнату), салмақ массасы және түзету коэффициенттерін қолдану шарттары бойынша ерекшеленетін төрт титриметриялық әдіс салыстырылды. Зерттеу нәтижелері бойынша әк сүтінің орташа реакциялық қабілетінің 38,2–45,7 % аралығында, ал барлық тәжірибелер бойынша орташа мәні - 42,9 % екені анықталды. Бұл көрсеткіштер осы реагентке арналған нормативтік диапазоннан (52–70 %) едәуір төмен. Ең қайталанатын және сенімді нәтижелер екі түрлі салмақ және үлгіні алдын ала ұнтақтау арқылы алынатын әдіс бойынша алынды. Белсенділіктің төмен мәндері қоспалардың (Mg, Si, Al, Fe, гипс, құм) болуымен, яғни тиімді Ca(OH)₂ мөлшерінің төмендеуімен түсіндіріледі. Әк сүтін дайындауға пайдаланылатын әктің сапасын бақылауды күшейту, сондай-ақ тазарту құрылыстарындағы реагент мөлшерлеудің технологиялық регламентін түзету қажеттігі туралы қорытынды жасалды.