Экономика, бизнес және қызмет көрсету

Том 3 № 28 (2025) / 2025-09-30 / Көрілім саны: 203

ЖАҢБАЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУІНЕ БИБЛИОМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУ

Авторлар

К.Сағадиев атындағы Халықаралық бизнес университеті
https://orcid.org/0000-0002-8455-4531
Халықаралық көлік және гуманитарлық ғылымдар университеті
https://orcid.org/0009-0002-4756-9352
Esil University
https://orcid.org/0009-0009-3037-5819
К.Сағадиев атындағы Халықаралық бизнес университеті
https://orcid.org/0009-0004-0052-4557
Esil University
https://orcid.org/0000-0002-8677-1767

Кілтті сөздер

библиометриялық талдау, экономикалық даму, жаңартылатын энергия көздері, баламалы энергия, ғылымиметрия, Scopus

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.3.28-1170

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Смагулова, Ш., et al. «ЖАҢБАЛАТЫН ЭНЕРГИЯ КӨЗІНІҢ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУІНЕ БИБЛИОМЕТРИЯЛЫҚ ТАЛДАУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 3, вип. 28, Вересень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.3.28-1170.

Аңдатпа

Қарастырылатын тақырыптың өзектілігі бірқатар негізгі факторлармен анықталады. Біріншіден, бұл өсіп келе жатқан сұраныс пен сыртқы тәуекелдер жағдайында энергетикалық қауіпсіздікті жақсарту қажеттілігі. Екіншіден, әлем мемлекеттерінің алдында зиянды шығарындыларды азайту үшін халықаралық климаттық келісімдерді орындау міндеттері тұр. Үшіншіден, көмірсутегі бағасының құбылмалылығы геосаяси қиындықтарды арттырады және баламалы энергия көздерін енгізуді ынталандырады.

Зерттеудің мақсаты – «VOSviewer» бағдарламасы негізінде экономиканың даму динамикасын және жаңартылатын энергия көздерін тәжірибеде қолдануды зерттеу саласындағы халықаралық рейтингтік мақалаларға библиометриялық талдау жүргізу.

Жұмыс барысында геосаяси сын-қатерлер, жаһандық экономикалық белгісіздік, инфляция және жаһандық рецессия жағдайында баламалы энергия көздерінің жай-күйі мен ұйымдастырылуын талдау және салыстырмалы түрде бағалау мақсатында 2020-2024 жылдар аралығындағы 5 жылдық кезеңге жүйелі іздеу және жарияланымдарды іріктеу жүргізілді. Зерттеудің эмпирикалық негізі «Scopus» платформасында орналастырылған ғылыми мақалалар материалдарына негізделген. Библиометриялық талдау жаңартылатын энергия көздері бойынша зерттеулерді дамытуға елеулі үлес қосатын негізгі бағыттарды, авторларды, басылымдарды және ұйымдарды анықтау және жүйелеу үшін пайдалы құрал болып табылады. Осы талдаудың көмегімен басылым қызметінің сандық көрсеткіштерін қадағалап қана қоймай, сонымен қатар ғылыми қызметті тиімдірек жоспарлауға ықпал ететін ең өзекті тақырыптар мен зерттеу бағыттарын анықтауға болады.

Жұмыста әртүрлі елдерде, соның ішінде Қазақстанда жаңартылатын энергия көздерін дамыту және қолдану бойынша жарияланымдар қарастырылады. Ғылыми зерттеулердің ең көп саны Қытай, Үндістан, АҚШ және Пәкістанға тиесілі. Белгіленген елдерде таңдалған тақырып бойынша мақалалардың өсуін мемлекеттік қолдау шараларымен, инвестициялардың белсенді ағынымен, жаңа цифрлық технологияларды енгізумен және баламалы энергия мүмкіндіктерін дамыту саласындағы инновациялармен түсіндіруге болады деп есептейміз.

Жүргізілген жұмыстардың бір бөлігі ретінде рейтингтік журналдар мен дәйексөздердің ғылыми-метрикалық талдауы әртүрлі елдердегі жаңартылатын энергия көздерінің экономикалық дамуын қалыптастыру саласындағы ғылыми мектептер мен ғалымдардың өзара әрекеттестігі мен байланысының дәрежесін анықтауға мүмкіндік береді деп орынды дәлелдеуге болады.