Өңдеу және өңдеуші өнеркәсіптер

Том 3 № 28 (2025) / 2025-09-30 / Көрілім саны: 178

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨҢДЕУШІ СЕКТОРЫНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫ ЖАҒДАЙЫНДА ДЕРБЕСТЕНДІРІЛГЕН ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ШЕШІМДЕР НЕГІЗІНДЕ ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАУІПСІЗДІК ЖҮЙЕЛЕРІН ЦИФРЛЫҚ ТҮРЛЕНДІРУ

Авторлар

ҚР МШКҚӨ ҰО филиалы "Д.А.Қонаев атындағы тау-кен істері институты"
https://orcid.org/0000-0002-1882-7108
Qazaqstan Smart Technology
https://orcid.org/0000-0001-6546-3784
Karaganda University of Kazpotrebsoyuz
https://orcid.org/0009-0003-6739-9300
Satbayev University
https://orcid.org/0000-0002-6912-1631

Кілтті сөздер

цифрландыру, өнеркәсіптік қауіпсіздік, тұрақты даму, интеллектуалды жеке қорғаныс құралдары, смарт каска, Қазақстан

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.3.28-1107

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Галиев, Д., et al. «ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ӨҢДЕУШІ СЕКТОРЫНЫҢ ТҰРАҚТЫ ДАМУЫ ЖАҒДАЙЫНДА ДЕРБЕСТЕНДІРІЛГЕН ИНТЕЛЛЕКТУАЛДЫ ШЕШІМДЕР НЕГІЗІНДЕ ӨНЕРКӘСІПТІК ҚАУІПСІЗДІК ЖҮЙЕЛЕРІН ЦИФРЛЫҚ ТҮРЛЕНДІРУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 3, вип. 28, Вересень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.3.28-1107.

Аңдатпа

Жеделдетілген технологиялық прогресс және тұрақты дамуға байланысты жаһандық сын-қатерлер жағдайында Қазақстан Республикасының өнеркәсіптік секторының алдында өнеркәсіптік қауіпсіздікті қамтамасыз ету тәсілдерін қайта қарастыру міндеті тұр. Бұл саладағы цифрлық трансформацияның өзектілігі қызметкерлерді қорғау деңгейін арттыру, техногендік тәуекелдерді барынша азайту және интеллектуалды мониторинг жүйелерін өндірістік ортаға біріктіру қажеттілігімен түсіндіріледі. Инновациялық бағыттардың бірі – персоналдың денсаулығын, орналасқан жерін және іс-әрекетін үздіксіз бақылауды қамтамасыз ете алатын киілетін құрылғылар негізіндегі дербестендірілген интеллектуалды шешімдерді енгізу. Бұл мақалада жаңа буынның смарт каскалары арқылы өнеркәсіптік қауіпсіздік жүйелерін цифрландырудың теориялық негіздері мен практикалық аспектілері қарастырылады.

Қазақстан Республикасының тау-кен өндіру секторының екі кәсіпорнында – «Қостанай минералдары» АҚ, «Солидкор Ресорсиз» және «Бақыршық тау-кен өндіру кәсіпорны» ЖШС-да жүргізілген тәжірибелік сынақтардың нәтижелерін талдауға ерекше назар аударылады. Тестілеу аясында смарт дулығаның барлық негізгі функционалды модульдері, соның ішінде GPS навигациясы, бейнехабар тарату, биометриялық сенсорлар және газ анализаторлары сынақтан өтті. Бұл технологияларды енгізу төтенше жағдайлар кезінде әрекет ету жылдамдығын айтарлықтай арттыруға, еңбекті қорғау талаптарының сақталуына бақылауды күшейтуге және нақты уақыт режимінде өндірістік орта туралы объективті ақпарат жинауды қамтамасыз етуге мүмкіндік беретіні анықталды.

Осылайша, алынған нәтижелер смарт дулығалар өнеркәсіптік қауіпсіздіктің цифрлық инфрақұрылымының ажырамас бөлігі бола алатынын көрсетеді. Оларды пайдалану тұрақты дамудың стратегиялық мақсаттарына, соның ішінде бизнестің әлеуметтік жауапкершілігін арттыруға, еңбек жағдайларын жақсартуға және өндірістік жарақаттарды азайтуға сәйкес келеді. Бұл зерттеу Қазақстан өнеркәсібінің әртүрлі салаларында қауіпсіздіктің зияткерлік жүйелерін қолдануды кейіннен масштабтаудың негізін қалайды.