Меню
Том 4 № 29 (2025) / 2025-12-30 / Көрілім саны: 185
Авторлар
Кілтті сөздер
DOI сілтемесі:
Қалай дәйексөз келтіруге болады
Бұл мақалада MATLAB/Simulink, Python бағдарламалау тілдерінде сызықтық емес жүйелерді басқару үшін ПИД контроллерінің моделін жобалау әдісі ПИД теориясы, ПИД-реттегіштерін баптаудың заманауи әдістері егжей-тегжейлі қарастырылады. Сонымен қатар, химиялық реактордың салқындатқыш қаптама моделіне негізделген сызықтық емес жүйе үшін Python тілінде компьютерлік модельдеу арқылы ПИД-реттегіш мысалы келтірілген. Модельдеу нәтижелерінің дұрыстығына көз жеткізу мақсатында Simulink, Python ортасында мысалды график түріндегі модельдеу жүзеге асырылды. Болашақта осы зерттеу нәтижелері ПИД-реттегіштердің, әсіресе сызықтық емес жүйелер үшін, сипаттамаларын түсінуге арналған анықтамалық ретінде пайдаланылуы мүмкін.
Сонымен қатар мақалада химиялық реактор жүйесінің жұмысын басқаруға арналған ПИД-реттегіштері моделінің жобалануы қарастырылады. Сызықтық емес жүйелердің динамикасын зерттеу мақсатында графикалық интерфейс арқылы модельдеуді жүзеге асыратын қолданбалы бағдарлама ұсынылған. Бағдарламада модельдеу нәтижелері - концентрацияның, реактор мен салқындатқыш қаптаманың температурасының және салқындатушы сұйықтық ағынының уақыт бойынша өзгерісі – төрт түрлі график түрінде бейнеленген. Пайдаланушы енгізген ПИД параметрлерінің әсері нақты визуализация арқылы көрсетіледі. Құралда жүйе параметрлерін өзгерту, нәтижелерді тазарту және бастапқы мәндерге қайта оралу функцияларымен жабдықталған. Жасалған модельдеу Python ортасында енгізілген мәндер негізінде алынған нәтижелері көрсетіліп, оның дұрыстығы мен сенімділігі тексерілген. Бұл модельдеуді басқару жүйелерін басқаруды оқытуда тиімді визуалды құрал ретінде қолдануға болады.