Өңдеу және өңдеуші өнеркәсіптер

Том 3 № 28 (2025) / 2025-09-30 / Көрілім саны: 218

АМИНҚЫШҚЫЛДАРЫН ГАЗ ГИДРАТТАРЫНЫҢ КЕН ОРЫНДАРЫ ҮШІН ИНГИБИТОРЛАР РЕТІНДЕ ЗЕРТТЕУ

Авторлар

Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
https://orcid.org/0009-0007-6746-5522
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
https://orcid.org/0009-0004-6199-0201
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0001-8916-0008
Ш. Есенов атындағы Каспий мемлекеттік технология және инжиниринг университеті
https://orcid.org/0000-0003-1588-3144
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0002-1404-1589
Жәңгір хан атындағы Батыс Қазақстан аграрлық-техникалық университеті
https://orcid.org/0000-0002-9853-8022
Уфа Мемлекеттік Мұнай Техникалық Университеті
https://orcid.org/0000-0003-3481-9519

Кілтті сөздер

газ гидраттары, амин қышқылдары, аланин, фенилаланин, лизин, гистидин, метан мен пропан қоспасы, ингибитор, тежелу кинетикасы

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.3.28-1063

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Бегалиев, Д., et al. «АМИНҚЫШҚЫЛДАРЫН ГАЗ ГИДРАТТАРЫНЫҢ КЕН ОРЫНДАРЫ ҮШІН ИНГИБИТОРЛАР РЕТІНДЕ ЗЕРТТЕУ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 3, вип. 28, Вересень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.3.28-1063.

Аңдатпа

Газ гидратының түзілуі мен ыдырау процестерін түбегейлі түсіну көптеген энергетикалық және экологиялық салаларда өте маңызды және мұнай-газ саласы үшін ағынды қамтамасыз етуде ерекше маңызға ие. Бұл салалар газ гидраттарын қолданудың негізін құрайды, олар кеңінен зерттелгенімен, әлі де өсіп келе жатқан зерттеу салалары ретінде дамып келеді. Бұл зерттеу экологиялық таза аминқышқылдарының, атап айтқанда аланин, гистидин, фенилаланин және лизиннің метан—пропан газ гидраттарының түзілу кинетикасына әсерін зерттейді (96% метан және 4% пропан). Сонымен қатар, зерттеу әртүрлі ағын режимдерінің гидраттардың түзілу процесіне қалай әсер ететінін тексереді. Атап айтқанда, көлбеу жүзді турбиналар (жоғары ағын) (PBTU) және Раштон турбиналары (радиалды ағын) (RT) екі түрлі ағынды қамтамасыз етеді. Тәжірибе нәтижелері лизин мен аланиннің кинетикалық стимуляторлар ретінде әрекет ету арқылы гидраттардың өсуін тездететінін көрсетеді, ал гистидин мен фенилаланин керісінше гидраттардың түзілуін тежейтін (ингибиторлық әсер) әсерлерін көрсетеді. Онымен қоса, радиалды ағын жағдайында индукция уақытының қысқаруына және аралас ағынмен салыстырғанда гидраттардың газ бен сұйықтықтың өзара әрекеттесуінің жақсаруына байланысты түзілу жылдамдығының жоғарылауына ықпал ететіні анықталды.