Меню
Том 3 № 28 (2025) / 2025-09-30 / Көрілім саны: 174
Авторлар
Кілтті сөздер
DOI сілтемесі:
Қалай дәйексөз келтіруге болады
Тритикале сияқты балама дәнді дақылдарды пайдалануға қызығушылықтың артуы жағдайында олардың өңдеу қасиеттерін, атап айтқанда ұнның гранулометриялық құрамын зерттеу маңызды болып отыр. Бұл зерттеудің мақсаты – Қазақстанда өсірілетін тритикаленің әртүрлі сорттары дәндерінің физикалық сипаттамалары мен одан алынатын ұнның гранулометриялық құрамы арасындағы байланысты анықтау. Жұмыс ұнның фракциялық құрылымына әсер ететін параметрлерді анықтауға және астықтың қасиеттеріне байланысты оның сапасын болжау тәсілдерін әзірлеуге бағытталған. Зерттеудің ғылыми-практикалық маңыздылығы өңделген тритикале сорттарын дәлірек бағалау және ұнды пайдаланудың әртүрлі бағыттары үшін ұн өндіру процестерін оңтайландыру мүмкіндігінде. Зерттеу әдістемесі астықтың физикалық-техникалық талдауын, ұн фракцияларының өлшемдері мен пропорцияларын анықтауды, сонымен қатар корреляциялық талдауды және сызықтық регрессия модельдерін құруды қамтыды. Нәтижесінде дәннің біркелкілігі, ұсақ дәндердің мөлшері және 160 және 190 мкм өлшемді фракциялардың үлесі арасында жоғары корреляциялық коэффициенттер белгіленді. Астық параметрлері негізінде ұнның гранулометриялық құрамын болжауға мүмкіндік беретін сызықтық регрессия теңдеулері құрастырылған. Нан пісіру қасиеттеріне 160–190 мкм фракциялар ең үлкен үлес қосады, ал 125–100 мкм фракциялар технологиялық икемділікті қамтамасыз етеді, ал ≤80 мкм кондитерлік өнімдерді қолдануға жарамды. Қожа сорты ұнның фракциялық құрамы бойынша ең жақсы біртектілікті көрсетті. Жүргізілген зерттеулер тритикале астық өңдеу технологияларын дамытуға ықпал етеді және әртүрлі мақсаттағы өнімдерді өндіруге бағытталған ұн диірмендері үшін ұсыныстар әзірлеуде пайдаланылуы мүмкін.