Ақпараттық-коммуникациялық және химиялық технология

Том 3 № 28 (2025) / 2025-09-30 / Көрілім саны: 158

ЦИТИЗИННІҢ ОЛИГОҚАНТТЫ КЛАТРАТТЫ ТУЫНДЫЛАРЫНЫҢ ЭЛЕКТРОНДЫ-МИКРОСКОПИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ТЕРМОХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ

Авторлар

Органикалық синтез және көмірхимиясы институты
Е.А.Букетов атындағы Қарағанды университеті
https://orcid.org/0000-0002-8951-3616
Қарағанды медицина университеті
https://orcid.org/0000-0002-1592-8579
Қарағанды медицина университеті
https://orcid.org/0000-0003-1530-3859
Е.А.Букетов атындағы Қарағанды университеті
https://orcid.org/0000-0003-1765-752X
Е.А.Букетов атындағы Қарағанды университеті
https://orcid.org/0000-0002-1785-1069
Органикалық синтез және көмірхимиясы институты
Қарағанды медицина университеті
https://orcid.org/0000-0002-1514-0722

Кілтті сөздер

клатрат, қосу кешені, термиялық ыдырау, нанобөлшектер, цитизин, β-олигосхарид

DOI сілтемесі:

https://doi.org/10.58805/kazutb.v.3.28-1003

Қалай дәйексөз келтіруге болады

Фазылов, С., et al. «ЦИТИЗИННІҢ ОЛИГОҚАНТТЫ КЛАТРАТТЫ ТУЫНДЫЛАРЫНЫҢ ЭЛЕКТРОНДЫ-МИКРОСКОПИЯЛЫҚ ЖӘНЕ ТЕРМОХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ». ҚазТБУ хабаршысы, вип. 3, вип. 28, Вересень 2025, doi:10.58805/kazutb.v.3.28-1003.

Аңдатпа

Мақалада цитизин алкалоидының және оның диметилфосфатты туындысының β-олигосахаридті кешендерінің күміс нанобөлшектерімен түрлендірілген клатратты композицияларының электронды-микроскопиялық және термохимиялық қасиеттері қарастырылады. Әртүрлі температуралық режимдерде алынған бөлшектердің нанокомпозицияларының құрылымының эволюциясын визуализациялау және талдау үшін сканерлеуші электронды микроскопта морфологиялық зерттеулер жүргізілді. Термогравиметриялық және дифференциалды термогравиметриялық талдау әдістерімен зерттелетін субстраттардың термиялық ыдырау кинетикасының деректері, сондай-ақ олардың цитизин мен оның нанокүмісті туындыларының инкапсуляцияланған кешендері зерттелді. Зерттеу нәтижелері нанокомпозицияның тиісті фазалық өзгерістерін, сондай-ақ қайта кристалдану процестерін және күйдіру нәтижесінде инклюзия кешендерінде болатын басқа өзгерістерді анықтады. Алынған энергетикалық профильдер әртүрлі аналитикалық және есептеу әдістерімен (параметрлік емес кинетика және Фридман әдісі) тексеріліп, жылу әсерінен клатрат молекулаларының ыдырау процестері белсендіру энергиясының (Ea) жоғары мәндері бар реакциялардан басталатынын және Ea біркелкі төмендеуімен жалғасатынын көрсетті, бұл процесстердің көп сатылы екенін білдіреді. Алынған кинетикалық деректер цитизин мен оның фосфор туындыларының клатрат кешендерінің алынған композицияларының қасиеттерін болжауға және ұзақ мерзімді сақтау жағдайында оларды тұрақтандырудың оңтайлы жолдарын іздеуге ықпал етеді.